Khi Kylian Mbappe đặt bút ký vào bản hợp đồng gia hạn với Paris Saint-Germain (PSG) vào năm 2022, hay gần đây là thương vụ chuyển nhượng thế kỷ sang Real Madrid, thế giới không chỉ nói về bóng đá. Họ nói về tiền.
Theo thống kê từ Forbes và Le Parisien, trong giai đoạn đỉnh cao tại PSG, thu nhập của Mbappe (gồm lương cứng và các khoản lót tay chia nhỏ) có thể lên tới hơn 1 triệu Euro mỗi tuần (trước thuế). Để dễ hình dung: Nếu một người lao động bình thường tại Việt Nam có thu nhập khá là 20 triệu VNĐ/tháng (khoảng 240 triệu VNĐ/năm), họ sẽ mất khoảng 100 đến 120 năm làm việc không ăn tiêu để chạm vào số tiền Mbappe kiếm được trong… 7 ngày.
Sự chênh lệch này tạo ra những tranh cãi về đạo đức xã hội. Tuy nhiên, trong lăng kính của kinh tế học thể thao và quản trị thương hiệu, Mbappe không được trả lương như một “người lao động”. Anh được trả giá như một “tài sản đầu tư” (Asset Class). Bài viết này sẽ phân tích tại sao con số điên rồ đó lại hoàn toàn hợp lý với các ông chủ Ả Rập hay “Nhà trắng” Real Madrid.
Quy luật khan hiếm: Mbappe là “Hàng Limited” của nhân loại
Trước khi nói đến thương hiệu, phải nói đến giá trị cốt lõi: Tài năng.
Trong kinh tế học, giá cả được quyết định bởi cung và cầu.
Cung: Số lượng cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp trên thế giới có khoảng 130.000 người (theo FIFPRO). Số người có thể chạy với tốc độ 38km/h, xử lý bóng trong phạm vi hẹp và dứt điểm chính xác ở trận Chung kết World Cup như Mbappe chỉ có 1.
Cầu: Mọi CLB hàng đầu (Real, Man City, PSG, Liverpool…) đều muốn có anh.
Mbappe không bán sức lao động chân tay; anh bán sự “đảm bảo thành công”. Khi sở hữu Mbappe, CLB không chỉ mua một tiền đạo, họ mua khả năng 80-90% sẽ có bàn thắng trong mỗi trận đấu. Sự khan hiếm cực độ của một tài năng “trăm năm có một” (Generational Talent) cho phép Mbappe có quyền định giá bản thân ở mức cao nhất mà thị trường có thể chấp nhận.
Mbappe ghi bàn trong trận chung kết World Cup 2022
Hiệu ứng “Mỏ neo” thương mại: Mbappe không phải là chi phí, mà là đòn bẩy doanh thu
Một sai lầm phổ biến khi nhìn vào lương cầu thủ là coi đó là “Chi phí lương” (Expense). Với các CLB lớn, Mbappe là một khoản “Đầu tư” (Investment) với ROI (Return on Investment – Tỷ suất hoàn vốn) được tính toán kỹ lưỡng.
Doanh thu áo đấu và vật phẩm (Merchandising)
Mặc dù CLB thường chỉ nhận 10-15% hoa hồng từ các hãng áo đấu (như Nike, Adidas), nhưng “hiệu ứng Mbappe” nằm ở số lượng (Volume). Khi Mbappe đến Real Madrid, trang chủ bán hàng của CLB này đã bị sập vì quá tải. Hàng triệu chiếc áo đấu được bán ra trên toàn cầu không chỉ bù đắp một phần lương, mà quan trọng hơn, nó biến những đứa trẻ ở châu Á, châu Mỹ thành fan trung thành của CLB. Đây là giá trị trọn đời (Customer Lifetime Value).
Đòn bẩy tài trợ (Sponsorship Leverage)
Đây là mấu chốt quan trọng nhất. Khi Real Madrid hay PSG đàm phán với các nhà tài trợ (như hãng hàng không Emirates, Accor, hay các hãng bia, công nghệ), sự hiện diện của Mbappe trong đội hình cho phép CLB tăng giá gói tài trợ lên 20-30%.
Ví dụ: Hợp đồng tài trợ áo đấu trị giá 70 triệu Euro/năm có thể tăng lên 90 triệu Euro/năm chỉ nhờ việc “Logo của nhà tài trợ sẽ nằm trên ngực Mbappe”. Số tiền chênh lệch này (20 triệu Euro) chính là giá trị thặng dư mà Mbappe mang lại, đủ để chi trả một phần lớn lương cho anh.
Bản quyền truyền hình và vé
Giá vé xem Real Madrid hay PSG luôn tăng khi có siêu sao. Các đài truyền hình sẵn sàng trả gói bản quyền cao hơn cho La Liga hay Ligue 1 nếu giải đấu đó sở hữu ngôi sao số 1 thế giới. Mbappe là nam châm hút khán giả, và khán giả là tiền.
Áo đấu Real Madrid của Mbappe
Quyền lực của “Thương hiệu Cá nhân” (Personal Brand Equity)
Mbappe là một trong những cầu thủ đầu tiên trong lịch sử bóng đá hiện đại nhận thức rõ rệt và đấu tranh gay gắt cho “Bản quyền hình ảnh” (Image Rights).
Kẻ khổng lồ trên mạng xã hội
Với hơn 110 triệu người theo dõi trên Instagram (số liệu 2024), Mbappe sở hữu một “kênh truyền thông” riêng lớn hơn bất kỳ đài truyền hình quốc gia nào. Một bài đăng quảng cáo của anh có giá trị hàng trăm nghìn Euro. Các nhãn hàng xa xỉ như Dior, Hublot, Nike trả tiền cho anh không chỉ để đá bóng, mà để anh đại diện cho sự sang trọng, tốc độ và thành công.
Lương CLB trả cho Mbappe bao gồm cả việc “thuê” lại sức hút này. Khi Mbappe khoác áo Real Madrid, hình ảnh của Real Madrid được gắn liền với sự trẻ trung và đẳng cấp của Mbappe. Đó là sự cộng hưởng thương hiệu (Brand Resonance).
Cuộc chiến bản quyền hình ảnh
Khác với thế hệ trước, Mbappe từ chối chụp ảnh cho các nhãn hàng đồ ăn nhanh hoặc cá cược khi lên tuyển Pháp. Anh định vị thương hiệu bản thân là “Sạch” và “Cao cấp”. Điều này càng làm tăng giá trị của anh. CLB trả lương cao để đổi lấy việc được phép sử dụng hình ảnh của anh trong các chiến dịch thương mại. Tại Real Madrid, việc phân chia tỷ lệ bản quyền hình ảnh (thường là 50-50 hoặc 60-40 nghiêng về cầu thủ) là một phần cốt lõi khiến thu nhập của anh tăng vọt.
Mbappe đang quảng cáo cho nhãn hàng Dior
Giá trị vô hình: Quyền lực mềm và địa chính trị
Tại sao PSG (thuộc sở hữu của Qatar Sports Investments) từng trả cho Mbappe mức lương không tưởng để giữ anh lại đến năm 2024? Tại sao Tổng thống Pháp Emmanuel Macron từng đích thân gọi điện thuyết phục Mbappe ở lại Paris?
Câu trả lời vượt xa bóng đá:
Với Qatar: Mbappe là gương mặt đại diện cho World Cup 2022. Việc giữ chân anh là giữ thể diện quốc gia, khẳng định sức mạnh tài chính và quyền lực mềm của Qatar trước thế giới. Lương của Mbappe lúc này được tính vào “Ngân sách ngoại giao” chứ không chỉ là ngân sách CLB.
Với nước Pháp: Mbappe là biểu tượng quốc gia, là tài sản văn hóa. Sự hiện diện của anh tại Ligue 1 giúp duy trì vị thế của giải đấu này.
Khi một cầu thủ mang trên vai trọng trách của cả một quốc gia hay một tập đoàn dầu mỏ, mức lương của họ sẽ được chi trả theo hệ quy chiếu của chính trị, nơi tiền đôi khi không phải là vấn đề lớn nhất.
So sánh tương quan: Mbappe trong “Nền kinh tế giải trí”
Để thấy mức lương của Mbappe không “vô lý”, hãy đặt nó vào bối cảnh rộng hơn của ngành công nghiệp giải trí toàn cầu (Entertainment Industry).
Bóng đá ngày nay là Showbiz.
Điện ảnh: Tài tử Robert Downey Jr. kiếm được 75 triệu USD cho vai Iron Man trong Avengers: Endgame. Anh làm việc trên phim trường vài tháng.
Âm nhạc: Taylor Swift tạo ra doanh thu hơn 1 tỷ USD từ chuyến lưu diễn Eras Tour.
Mbappe cũng là một “nghệ sĩ trình diễn” (Performer). Sân cỏ là sân khấu, trận đấu là bộ phim, và bàn thắng là khoảnh khắc cao trào.
Real Madrid hay PSG là các nhà sản xuất. Nếu Robert Downey Jr. nhận 75 triệu USD vì bộ phim thu về 2 tỷ USD, thì Mbappe nhận 50-60 triệu Euro/năm vì CLB của anh ta có doanh thu gần 1 tỷ Euro/năm (theo Deloitte Football Money League) là điều hoàn toàn tuân theo quy luật thị trường tư bản.
Chúng ta thường sốc vì so sánh lương cầu thủ với bác sĩ, kỹ sư. Nhưng thực tế, ta nên so sánh họ với các ngôi sao Hollywood hoặc CEO của các tập đoàn đa quốc gia.
Kết luận: Sự công bằng của thị trường
Câu hỏi “Tại sao lương Mbappe 1 tuần bằng người thường làm cả đời?” là một câu hỏi về sự chênh lệch giàu nghèo, nhưng câu trả lời lại nằm ở bản chất của nền kinh tế chú ý (Attention Economy).
Mbappe nhận được số tiền đó không phải vì anh làm việc chăm chỉ hơn người công nhân gấp 5000 lần. Anh nhận được vì:
Anh sở hữu tài năng cực hiếm.
Tài năng đó tạo ra cảm xúc cho hàng tỷ người.
Cảm xúc đó chuyển hóa thành dòng tiền khổng lồ cho CLB và các nhãn hàng.
Trong một thế giới mà sự chú ý là tiền tệ, Kylian Mbappe chính là “máy in tiền”. Mức lương khổng lồ đó, xét cho cùng, chỉ là phần chia lợi nhuận mà anh xứng đáng được hưởng từ cỗ máy kinh doanh khổng lồ mà anh đang vận hành
Tải app VAR Plus để xem thêm thông tin về cầu thủ, phong độ, số liệu thống kê về các câu lạc bộ. Bên cạnh đó không bỏ lỡ lịch thi đấu, kết quả, bảng xếp hạng của các giải đấu hàng đầu thế giới: https://onelink.to/varbongda
