Trong lịch sử thể thao, hiếm có vật phẩm nào mang số phận long đong lận đận như chiếc cúp vàng Jules Rimet – phiên bản đầu tiên của cúp vô địch World Cup. Nó được ví như “Chén Thánh” mà mọi quốc gia khao khát, nhưng đồng thời cũng mang trên mình một “lời nguyền” về sự mất mát.
Nếu vụ trộm năm 1966 tại Anh mang màu sắc của một bộ phim hài trinh thám với cái kết có hậu, thì vụ trộm năm 1983 tại Brazil lại là một bi kịch đau đớn, đặt dấu chấm hết vĩnh viễn cho sự tồn tại vật lý của biểu tượng này.
1. Nữ thần vàng – kiệt tác nghệ thuật và quy tắc “ba lần vô địch”
Trước khi đi sâu vào các vụ án, cần hiểu rõ giá trị của “nạn nhân”. Chiếc cúp được chế tác vào năm 1930 bởi nghệ nhân người Pháp Abel Lafleur.
Thiết kế: Hình tượng Nữ thần chiến thắng Nike (thần thoại Hy Lạp) có cánh, đang nâng một chiếc bát bát giác trên cao.
Chất liệu: Cúp được làm bằng bạc mạ vàng (gold-plated sterling silver), cao 35cm và nặng khoảng 3,8kg. Đế cúp làm bằng đá lapis lazuli (lưu ly) màu xanh.
Giá trị: Ngoài giá trị vật chất, nó mang giá trị tinh thần vô giá. Theo quy định của FIFA thời đó, đội tuyển nào vô địch World Cup 3 lần sẽ được quyền sở hữu chiếc cúp vĩnh viễn.
Chính quy tắc này và hào quang của nó đã biến Jules Rimet thành mục tiêu của những kẻ săn vàng.
Vụ trộm cúp vàng Jules Rimet (1966 và 1983)
2. Vụ trộm năm 1966 tại anh: màn kịch vụng về và người hùng 4 chân
Vụ trộm đầu tiên diễn ra ngay trước thềm World Cup 1966, giải đấu mà nước Anh là chủ nhà. Đây được coi là một nỗi nhục lớn đối với Scotland Yard (Sở cảnh sát Anh) và Liên đoàn bóng đá Anh (FA) thời bấy giờ.
Diễn biến vụ trộm tại Westminster
Tháng 3 năm 1966, chiếc cúp được trưng bày tại triển lãm tem ở Hội trường Trung tâm Westminster (London). Dù được bảo vệ bởi lực lượng an ninh và bảo hiểm lên tới 30.000 bảng Anh, nhưng quy trình an ninh lại lỏng lẻo đến nực cười.
Vào ngày Chủ nhật (20/3/1966), khi các bảo vệ đang… nghỉ giải lao uống trà hoặc đổi ca, kẻ trộm đã đột nhập vào từ cửa sau, phá khóa tủ kính trưng bày một cách thô sơ và lấy đi chiếc cúp. Chúng bỏ lại những con tem quý hiếm trị giá hàng triệu bảng và chỉ nhắm vào bức tượng nữ thần.
Nước Anh rúng động. Cả thế giới chế giễu nước chủ nhà World Cup vì để mất giải thưởng ngay trước khi bóng lăn.
Cuộc tống tiền và cái bẫy của cảnh sát
Vài ngày sau, Chủ tịch FA nhận được một gói bưu kiện chứa phần nắp của chiếc cúp và một lá thư tống tiền. Kẻ tự xưng là “Jackson” yêu cầu 15.000 bảng Anh (tiền mệnh giá nhỏ) để chuộc lại cúp, nếu không hắn sẽ nung chảy nó.
Cảnh sát đã giăng bẫy. Họ cử một thanh tra đóng giả làm trợ lý của chủ tịch FA mang vali tiền (thực chất là giấy lộn, chỉ có lớp trên là tiền thật) đến điểm hẹn. Tại đây, cảnh sát bắt được Edward Betchley – một gã buôn xe cũ. Tuy nhiên, Betchley một mực khai mình chỉ là người trung gian được thuê với giá 500 bảng, còn tên trộm thực sự (được gọi là “The Pole”) thì không bao giờ bị bắt.
Pickles – chú chó cứu tinh của nước anh
7 ngày sau vụ trộm, vào ngày 27/3/1966, anh David Corbett dắt chú chó lai tên là Pickles đi dạo ở vùng Nam London. Pickles bỗng nhiên đánh hơi và cào cấu vào một gói giấy báo nằm dưới bụi rậm gần vườn nhà. Corbett tò mò mở ra và sững sờ khi thấy hình dáng quen thuộc của Nữ thần Nike.
Pickles lập tức trở thành người hùng quốc gia. Chú chó được lên tivi, được mời dự tiệc mừng công của tuyển Anh, đóng phim và được tài trợ thức ăn miễn phí cả đời. Số tiền thưởng 6.000 bảng mà Corbett nhận được (nhờ công Pickles) đủ để anh mua một ngôi nhà. Chiếc cúp trở về an toàn, và tuyển Anh vô địch năm đó như một cái kết viên mãn.
Pickles – chú chó cứu tinh của nước anh
3. Vụ trộm năm 1983 tại brazil: cái chết của một huyền thoại
Nếu vụ năm 1966 có màu sắc hài hước, thì vụ năm 1983 tại Rio de Janeiro là một thảm kịch không thể cứu vãn. Năm 1970, Brazil vô địch World Cup lần thứ 3 (sau 1958, 1962) và giành quyền sở hữu vĩnh viễn cúp Jules Rimet. Chiếc cúp được đem về trưng bày tại trụ sở Liên đoàn bóng đá Brazil (CBF).
Kế hoạch của những kẻ nghiệp dư
Kẻ chủ mưu là Sérgio Peralta, một nhân viên ngân hàng đồng thời là đại diện bóng đá. Hắn nhận ra một lỗ hổng an ninh chết người tại trụ sở CBF: Chiếc cúp được để trong tủ kính chống đạn ở mặt trước, nhưng mặt sau của tủ lại được làm bằng… gỗ ép và dán vào tường một cách lỏng lẻo.
Peralta rủ rê hai đồng bọn: Chico Barbudo (một cựu cảnh sát biến chất) và Luiz Bigode (một thợ trang trí).
Đêm định mệnh 19/12/1983
Vào đêm ngày 19 tháng 12, nhóm trộm đột nhập vào trụ sở CBF. Chúng khống chế bảo vệ trực đêm, trói ông ta lại. Sau đó, thay vì tốn công phá kính chống đạn, chúng dùng thanh sắt cạy tung mặt gỗ phía sau tủ trưng bày. Chiếc cúp Jules Rimet huyền thoại bị lôi ra khỏi tủ một cách dễ dàng.
Số phận bi thảm: bị nung chảy thành vàng thỏi?
Sau khi lấy được cúp, nhóm trộm không biết làm gì với nó vì chiếc cúp quá nổi tiếng để có thể bán nguyên vẹn. Chúng tìm đến Juan Carlos Hernández, một tay buôn vàng người Argentina sống tại Rio.
Dù chưa bao giờ được xác nhận bằng vật chứng (vì không tìm thấy xác cúp), nhưng lời khai sau này và các cuộc điều tra đều dẫn đến một kết luận đau lòng: Hernández đã dùng thiết bị chuyên dụng để nung chảy chiếc cúp Jules Rimet thành vàng lỏng, sau đó đúc thành các thỏi vàng nhỏ để bán ra chợ đen.
Bi kịch nằm ở chỗ: Chiếc cúp không phải là vàng đặc 100% mà là bạc mạ vàng. Số tiền chúng kiếm được từ việc nung chảy chỉ khoảng vài ngàn USD – một con số quá rẻ mạt so với giá trị vô giá của một di sản văn hóa nhân loại.
4. Lời nguyền bí ẩn và kết cục của những kẻ phạm tội
Người Brazil tin rằng chiếc cúp mang một lời nguyền, và những kẻ dám xâm phạm đến “Nữ thần” đều phải trả giá đắt. Hồ sơ vụ án sau này cho thấy cái kết không mấy tốt đẹp của băng đảng trộm cắp:
Sérgio Peralta (Chủ mưu): Sau khi ra tù, hắn sống trong sự ghẻ lạnh của cộng đồng và chết vì cơn đau tim vào năm 2003.
Chico Barbudo (Kẻ thực hiện): Bị bắn chết vào năm 1989 trong một vụ thanh toán băng đảng (hoặc bị cảnh sát bắn, tùy nguồn tin).
Juan Carlos Hernández (Kẻ tiêu thụ): Sau khi thụ án tù, hắn trốn sang Pháp nhưng lại tiếp tục bị bắt vì buôn bán ma túy.
Thậm chí, bức tượng bản sao (replica) của chiếc cúp mà FIFA trao cho Brazil sau đó cũng không đem lại may mắn. Kể từ khi mất cúp thật năm 1983, bóng đá Brazil đã trải qua 24 năm đằng đẵng (1970-1994) không thể chạm tay vào chức vô địch World Cup lần nào nữa, cho đến khi Romario phá dớp vào năm 1994.
5. Những nỗ lực tìm kiếm và bí mật về chiếc đế cúp
Trong nhiều thập kỷ, thế giới vẫn hy vọng rằng câu chuyện nung chảy chỉ là lời nói dối, và chiếc cúp đang nằm trong bộ sưu tập của một tỷ phú bí ẩn nào đó. Tuy nhiên, hy vọng đó ngày càng mong manh.
Một chi tiết thú vị được phát hiện vào năm 2015: Tại tầng hầm trụ sở FIFA ở Zurich (Thụy Sĩ), người ta tìm thấy phần đế đá nguyên bản của cúp Jules Rimet. Hóa ra, vào năm 1954, FIFA đã thay thế phần đế cũ bằng một đế mới cao hơn để khắc thêm tên các nhà vô địch. Phần đế cũ bị lãng quên trong kho suốt 60 năm. Đây là phần duy nhất của chiếc cúp gốc còn tồn tại trên cõi đời này. Hiện nay, nó được trưng bày tại Bảo tàng Bóng đá Thế giới của FIFA.
6. Bài học về sự bảo tồn di sản
Hai vụ trộm cúp Jules Rimet là hai bài học đắt giá về công tác an ninh và bảo tồn di sản thể thao.
Vụ năm 1966 là sự cảnh tỉnh về sự chủ quan của người Anh. Nhưng ít nhất, số phận đã mỉm cười nhờ một chú chó. Vụ năm 1983 là sự tắc trách không thể tha thứ của Liên đoàn bóng đá Brazil. Việc để một báu vật quốc gia trong một chiếc tủ gỗ ép sơ sài là hành động thiếu tôn trọng lịch sử.
Ngày nay, chiếc cúp FIFA World Cup (cúp hiện tại) được bảo vệ cực kỳ nghiêm ngặt. Đội vô địch chỉ được cầm cúp thật trên sân khấu đăng quang, sau đó phải trả lại cho FIFA và mang về nhà một phiên bản mạ vàng (replica). Có lẽ, FIFA đã học được rằng: Không có gì là an toàn tuyệt đối trước lòng tham của con người.
7. Kết luận
Cúp Jules Rimet đã vĩnh viễn biến mất khỏi thế giới thực, nhưng câu chuyện về nó sẽ mãi được lưu truyền như một huyền thoại nhuốm màu trinh thám và bi kịch.
Từ đôi tay của Pele, Garrincha, Bobby Moore, chiếc cúp đã đi vào lò nung của những kẻ tội phạm tầm thường. Đó là một cái kết buồn, nhưng cũng chính cái kết đó đã biến Jules Rimet trở nên bất tử trong ký ức của những người yêu bóng đá. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, vinh quang có thể là vĩnh cửu, nhưng những biểu tượng vật chất của nó thì luôn mong manh và cần được trân trọng.
Tải app VAR Plus để xem thêm thông tin về cầu thủ, phong độ, số liệu thống kê về câu lạc bộ. Bên cạnh đó không bỏ lỡ lịch thi đấu, kết quả, bảng xếp hạng của các giải đấu hàng đầu thế giới: https://onelink.to/varbongda
